Arangkada of Leo Lastimosa for December 28, 2007

       GRADO SA MATA

 

       Matag higayon nga labdan kog u', awhagon dayon ko sa akong asawa pagpatan-aw sa akong mata.  Kabahin ni sa iyang sungog nga di na ko batan-on.  Ug busa angayng magpataod nag antipara.  Nahibawo siyang di ko ganahan og antipara.  Di ko ganahan og salimbong sa mata.  Di ko ganahan nga may magtugdon sa akong ilong ug dunggan.

        Gawas pa, sa kataposan namong duaw, giingnan mi sa doktor nga wa pa ko magkinahanglan og antipara.  Pipila ka tuig na hinuon tong nilabay.  Wa koy plano sa pagbalik.  Gawas tingali kon di na gyod kong kabasa.  Pagkakaron, kumbinsido ko nga way problema akong mata ug nga di ni maoy hinungdan sa panagsang pagsugmat sa akong labad sa u.

-o0o-

        Di tinuod nga di ko ganahan og antipara.  Dihay higayon, niadtong mga tuig nga kanunayng nagpuwa akong mga mata, nga kada adlaw kong mag-sunglasses, bisan gabii nang dako.  Apan salamat nilang Dr. Jojo Aquino ug kaubanan, ug sa akong debosyon ni St. Therese, niputi ang akong mata.  Maong wa na gyod ko molingi og antipara.

        Di sab diay na tinuod.  Nakahunahuna kong mag-antipara na lang dihang nibalik na sab og puwa ang akong mata.  Nga gibasol sa akong asawa sa akong pagpamugos nga molakaw paingon sa trabaho matag buntag ug gabii ug sa grabeng abog ug aso sa kadalanan sa Mandaue.

Apan kanunay nakong makalimtan ang gipalit namong protective glasses.  Ug nibalik na sab og puti ang akong mata.

-o0o-

        Nakakita sab kog laing lusot sa kanunayng paglabad sa akong u.  Nabantayan nako nga maglabad siya kasagaran sa weekends, bisan wa koy daghang gibasa, kon dugay kong makamata.  Ug nabasahan nako nga usa sa labing epektibong paagi paglikay sa kaluya mao nga bisan unsang orasa kang matug sa gabii kinahanglang momata ka sa samang oras sa buntag, aron di maguba ang imong body clock.

        Maong bisag Sabado ug Dominggo, nga wa koy trabaho, momata kog alag-4 sa kadlawon.  Ug malipayon kong mopagarbo niya nga wa koy labad sa u ug busa ang akong mata wa magkinahanglan og bisan unsang antipara.

-o0o-

        Nabasahan sab nako karong semanaha ang report sa Reuters nga nagbisto sa pito ka "medical myths."  Usa nila parte sa mata.  Di diay tinuod nga makadaot sa mata ang pagbasa nga pid-ok ang suga.  Nga ang labing dakong kadaot nga makuha sa pagbasa sa ngitngit mao rang kunot sa agtang.  Nagsuwat ko ini uban ang lab-as nga determinasyon pagsupak sa sugyot sa akong asawa nga ipatan-aw nang grado sa akong mata.

        Apan ang akong asawa di sayon pildehon.  Gawas pa, nagkalayo nang mga libro nga akong basahon.  14 na ang akong paboritong font size.  Wa kong kahibawo hangtod kanus-a kong makapugong sa antipara.  Ug sa akong asawa.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 27, 2007

         HULGA SA AYROPLANO

 

       Kon tinuod pang makadaot ang cellular phones sa navigational equipment sa mga ayroplano, nahagsa o nasaag na unta ang tanang ayroplano nga akong nasakyan.  Di ko ganahang mopawong sa akong cell phone kay lisod kaayong iduot ang nalubong nang power button sa akong telepono ug, kon mapawong na, mas lisod pa gyong paandaron pagbalik.

        Gilokan kong maminaw matag pasidaan nila namong mga pasahero nga ang cell phones makaapektar sa paglupad sa ayroplano.  Naibanan hinuon ang akong guilt kay nakabasa sa mga sinuwat sa mga eksperto nga way bisan gamayng ebidensiya ang mga kompaniya nga ang cell phones makapahagsa sa ilang mga ayroplano.  Apan di libkason ang ban sa cell phones kay, segun sa mga kompaniya sa ayroplano, wa pa say klarong ebidensiya nga di sila makadaot sa mga ayroplano.

-o0o-

        Wa kong kahibawo kon gipawong ba sab sa ubang mga pasahero ang ilang cell phones sa flights nga akong nasakyan.  Niangkon ang mga kompaniya sa ayroplano nga wa silay mahimo pagpugos sa mga pasahero pagtuman sa lagda.  Gawas lang kon dayag na gyong gamiton ang mga telepono, di nila mahimong tagsa-tagsaon pagkuot ang mga telepono gikan sa mga bolsa o bagahe aron pagtino nga napawong ang tanan.

        Wa say panginahanglan nga gipahamtang ang mga kagamhanan sa nagkalainlaing kanasuran pagbutang og monitors sud sa mga ayroplano aron hingpit nga mapatuman ang ban sa cell phones.  Apan sa ubang kanasuran mahimo kang prisuhon sa paglapas sa lagda.  Wa pa nako masusi kon unsay silot dinhi sa ato:  Prisuhon ba?  Ihagbong sa ayroplano?  Multahan?  O pakauwawan lang pinaagi sa pagbadlong atubangan sa daghang mga tawo?

-o0o-

        Mahimo hinuong naiwit na ta sa panahon.

        Ang European Union nitugot na sa cell phones sa mga ayroplano.  Ang Air France nitugot na sa text messaging ug internet access.  Ang voice calls tugtan na sab sa ilang mga ayroplano sa mosunod nga tulo ka buwan.  Ang JetBlue, inay mogamit og cellular phone technology, motaod og wifi network sa mga ayroplano sa Estados Unidos.

        Wa nay naghisgot sa kadaot sa navigational equipment.  Mas gikabalak-an nga daghang pasahero ang mag-away kon magyagaw nang tinawganay sa cell phones.  O kon gamiton ang telepono sa manakay nga mga terorista.

-o0o-

        Kon makabasa ug makasabot ang kadagkoan sa mga kompaniya sa ayroplano ning akong lindog, nahadlok kong initan na nilang akong telepono.  Ang akong punto mao nga nagbaha nang kasayuran nga di makapahagsa ang cell phones sa mga ayroplano.

        Kon di nimo pawngon ang cell phones samtang maglupad ang ayroplano, di gihapon kapuslan kay wa pa may signal sa ibabaw busa usik lang sa baterya.  Apan kon, sama nako, makiglayog una sa di pa mapawong ang telepono, i-silent lang ug tagoi pag-ayo sa bagahe.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 26, 2007

          DUGUONG PASKO

 

          Pagbaktas nako paingon sa akong gialagaran nga sibyaanan sa buntag sa pasko, labihang hawana sa kadalanan gikan sa nawatas-watas nga mga papel.   Lahi sa nangaging katuigan nga naputos ang tibuok agianan sa naandang mga salin sa pabuto sa pagsugat sa pasko.  Maong gaan ang akong buot nga nitambong sa trabaho.

          Sayo kong nakatug sa gabii sa pasko.  Gawas lang sa pipila ka gutlo nga pagkapugwat sa mga pabuto sa among kasilinganan dayong tungang gabii, nilahos ang akong paghinanok hangtod sa naandan nakong takna sa pagmata sa kadlawon.  Ang akong asawa nga nagmata pa sa pagsulbong sa sipa ug mabulukong mga pabuto niasoy nako nga dali rang nahuman ang mga pabuto karong paskoha.

-o0o-

          Wa na ko makugang sa pagtaho ni Dave Tumulak, Radyo Patrol 22 sa DYAB Abante Bisaya, nga wa rang kaabot og 20 ang mga nasamdan sa pabuto nga nasud sa Cebu City Medical Center, Vicente Sotto Memorial Medical Center ug ubang publiko ug pribadong mga tambalanan sa Sugbo.

          Dako ning tidlom sa dul-an sa gatos nga mga nabuthan sa nangaging mga pasko.   Kasagaran sa mga nahinabi ni Dave nitug-an nga wa na sila magpabuto tungod sa kahadlok nga di luwas ang mga pabuto ug tungod sa kakuwang sa kuwarta.   Hinaot nga tinuod na silang nakamatngon nga ang mga pabuto gawas nga makapahimutang sa kakuyaw sa mga kinabuhi ug kabtangan pag-usik-usik pa gyod sa hinagoan nilang kuwarta.

          Apan ang tinuod nga pagsuway masaksihan sunod semana atol sa atong pagsugat sa bag-ong tuig.

-o0o-

          Samtang nitidlom ang gidaghanon sa mga nabuthan, nisulbong pag-ayo ang mga biktima nga nadunggaban.   Kasagaran nila managhigala pa dihang nagsugod og inom apan wa na magkasinabtanay ni mag-ilhanay dihang nalumos nang ilang mga utok sa alcohol.

          Nidaghan sang mga napusilan.  Samtang usa na lay naigo sa saag nga bala, duha ang napusilan sa mga insidente nga gidudahang naglambigit na sab sa gangs ug fraternities ug laing usa napagan sa naginukdanay nga mga nagkaaway.   Kinsay nag-ingon nga malampuson ang kampanya sa kagamhanan batok sa laag nga mga armas?

-o0o-

          Apan ang labing dakong sagpa sa pagsugat sa pasko dinhi sa Sugbo mao ang pinusilay sa duha ka polis nga nisangpot sa pagkamatay sa usa nila.   Samtang ang usa nila makapanalipod sa iyang kaugalingon nga igo lang nitubag sa alarma, ang namatay nga polis maoy gipasanginlan nga naghubug-hubog, nagwara-wara sa iyang armas, nanghasi sa mga sibilyan sa Rivaridge, Tisa, Dakbayan sa Sugbo ug nibihag og barbecue vendor.

          Ang pagtabon sa buka sa mga armas sa kapolisan, samtang maisip nga malampuson sa kinatibuk-an, di garantiya nga luwas ang katawhan gikan mga polis nga nakalimot nga silay tigpatuman sa balaod ug tigpanalipod ug dili tighasi sa inosente nga mga sibilyan.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 24, 2007

              KATUNGOD PAGPAKISAYOD

 

        Ang katungod pagpakisayod maoy usa sa lig-on nga mga haligi sa demokrasya.  Kon di ni gamiton sa katawhan, sama rang ilang gitugotan ang pangabuso ug pagpangawat sa mga opisyal sa kagamhanan.  Kon yatakan ni sa nagkalainlaing mga buhatan sa kagamhanan, mahikawan ang katawhan sa iyang labing mahinungdanong mithi isip Haring Lungsod----tinubdan sa gahom ug tinuod nga hawod ug agawon, bisan sa labing dagkong mga opisyal sa kagamhanan.

Ang bisan unsa kagamay nga tilimad-on sa pagpangiyugpos ug pagpabaya sa katawhan sa ilang katungod pagpakisayod angay dayong tul-iron.  Ang bisan unsang pagsuway ni bisan kinsang lokal ug nasudnong opisyal sa kagamhanan pagpig-ot sa katungod sa publiko pagpakisayod angay dayong buyagon.  Kay kon dili, mamatay ang demokrasya.

-o0o-

Abunda ang atong mga lagda sa pagduma sa nagkalainlaing mga transaksiyon sa kagamhanan.  Ang mga lagda, nga ang labing uwahi mao ang Government Procurement Act, pulos gitumong pagtino nga di maalkanse ang mga magbubuhis, nga sa tanang transaksiyon maila ang barato ug labing maayo nga produkto o serbisyo.

Apan ang mga lagda mapatuman lang kon himuon sa hingtungdang mga ahensiya sa kagamhanan ang ilang mga gimbuhaton.  Kon sa subasta pa lang daan, nagkonsabo nang tigpatuman nga buhatan ug ang mga kontraktor, mameligro nang interes sa publiko.   Kon sa pagpatuman sa proyekto molingiw ang tanang hingtungdan aron makalusot ang mga panglaktod ug kon hasta sa pagsubli sa proyekto magpatara lang mga auditor ug mga imbestigador, mapilde na gyong mga magbubuhis.

-o0o-

Maong mahinungdanon kaayo ang pagpatigbabaw sa katungod sa katawhan pagpakisayod.  Ang ila rang pagkuti-kuti maoy makapabisto sa pagsabotahe sa subasta, sama sa taphaw nga terms of reference, o pagsabot nang daan sa mga kontraktor kinsay padag-on.

Ang ila ra sang pagpakabana maoy makapakinto sa mga tigpatuman sa proyekto sa di paglasaw sa semento o pagnipis sa kabilya, sukwahi sa napirmahang kontrata, aron lang pagbawi sa komisyon nga gihatag sa kontraktor ngadto sa mga opisyal sa kagamhanan.

-o0o-

Ang pag-insistir sa mga magbubuhis sa ilang katungod pagpakisayod mao say makapaisog sa mga ahensiya nga gitahasan pagsubli sa tanang mga transaksiyon sa kagamhanan.  Ang makanunayong pagbantay sa katawhan mas gamhanan pa kay sa bisan unsang panghaylo ug panghudlat sa kurakot nga mga opisyal nga di ganahang masakpan ang ilang mga palusot.

Maong ang katawhan angayng mobarug ug mangisog pagsupak sa bisan unsang maniobra pagpug-ok sa ilang katungod pagpakisayod.  Ang mga opisyal sa kagamhanan, bisan unsa sila kahubog sa gahom karon, angayng pahinumdoman nga, sa gusto nila ug sa dili, bisan unsa nila kamaayong manghaylo ug manghudlat ug motago og mga binuang, ang katungod sa pagpakisayod lang gihapoy modaog.  Bisan unsa kalangay ug katungason ang pakigbisog alang sa kaligdong.      Ug moabot ra gihapong adlaw sa panudya.  [30]   leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 25, 2007

       TAPOK SA PASKO

 

       Pipila ka pasko nang nilabay, nagpasiugda mig party.  Pasalamat sa tanang nakatampo sa malampuson kaayong kalihokan sa among sibyaanan.  Gidapit namo ang tanang nahinumdoman namo nga nakatabang.

        Isip palahi, usa ka Internet café ang among gipili nga himoan sa party.  Kay usa sa kauban namong tigpasiugda maoy tagduma sa café.  Gawas pa, nipasalig siyang mahimong masalida ang among kalihokan alang sa ubang wa katambong sa kalihokan pinaagi sa webcam.

        Kay feeling high-tech man mi, palahi sab ang among mga imbitasyon.  Way papelay, gipaagi lang sa email, chat ug text.  Bisan klarong nabag-ohan, nisanong ang among mga gidapit, nga naglakip sa pipila ka dagkong opisyal sa kagamhanan.

-o0o-

        Sa di pa ko malimot, sultihan diay tika nga pulos mi laki ang mga tigpasiugda.  Among kaubanang babaye nitanyag unta nga maoy moandam sa pagkaon ug ubang gikinahanglan, apan puno sa garbo nga amo silang gibalibaran ug gipasaligan nga ang bugtong nilang himuon mao rang pagtambong ug pagtagamtam sa among giandam nga panihapon.

        Sayong nangabot ang mga bisita.  Diha pa ming kabantay nga ang among giandam mao rang inasal ug puso.  Wa mi plato ni kutsara ug tinidor.  Wa sab mi mainom.  Wa gani mi kutsilyo nga ihiwa sa inasal ug sa puso.

        Hilaw ang among mga dagway nga nilingaw sa mga bisita og istorya samtang nagkarakara ang among kaubanan pagpamalit og paper plates ug plastik nga kutsara ug tinidor.  Ang softdrinks ug kape na lang sa café maoy among giuna pag-apud-apod.

-o0o-

        Bisan sa kamasinabuton sa among mga bisita, naikog lang gud tingali tong uban pagpanaway sa among pagtuga-tuga, nahugno mi nga ang bag-ong mga teknolohiya nga among gisaligan pag-ayo pagpasiugda sa party way gikatabang sa among kaapiki.

        Kon maka-order ka nag mga libro ug bisan pagkaon sa Internet, nganong di pa man tang ka-download og kutsilyo para sa inasal?  Nganong di pa man mataoran og gripo ang PC alang sa red wine nga kaablihan pinaagi sa credit card?  Nakaseguro hinuon kong di unta mi mabulilyaso kon naka-download pa untag giya unsay mga andumon alang sa party.

-o0o-

        Niadtong Sabado ug Dominggo, nagpasiugda na sab mig party alang sa tanang kawani sa sibyaanan.  Salamat sa among kasinatian, wa nay nagpatuga-tuga pagpasiugda.  Gisabot na lang namong tanang makahigayon pagtambong sa pagda sa ilang kaugalingong pagkaon ug mainom.  Nag-amut-amot sab mig ipalit og mga plato, kutsara, tinidor ug uling para sugbaan.

        Malipayon kong motaho ninyo nga, bisan way webcams ni Internet connection sa beach resort nga among giabangan, malampuson ang kalihokan.  Bisan analog rang among tape recorder nga among gigamit, nakahimo na mig usa ka oras nga yearender.  Di hinuon kong kaseguro di ba kalusot sa Internet ang pipila sa mga hulagway sa low-tech namong tapok sa pasko.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 23, 2007

                   ILANG PASKO

 

          Haskang taasa sa pila shopping mall nga akong gipalitan. Nagkaduol ang pasko, nagkadaghan sang mga mamalitay nga wa pa gyod mahuman sa ilang pangompra. Kon unsa kahuot ang nanggawas nga mga sakyanan sa kadalanan, mao sab kalisod lutsan sa sud sa nagkalainlaing mga tindahan.

          Di na hinuon daghan ang mga gipamalit sa mga konsumidor nga naglinya aron pagbayad. Hagbay rang nahatag ang bonus sa kasagaran sa mga kompaniya. Mahimong nahuman nang pagpamalit sa mga pinaskohan sa ilang mga paryente ug kahigalaan. Ug igo na lang gitiwas pagpalit ang pipila nga nakalimtan. O tingali ang pipila nila karon pa makatigom og igong kantidad pagpamalit sa mga andamon alang sa pasko.

               -o0o-

          Akong gipili ang cashier nga labing mubo og linya. Nahibung ko nganong ang mga konsumidor nga nag-una nako nipili man sa mas taas nga mga linya. Sa wa pa hingpit motuybo ang akong kaluoy nila, mas una kong nagmahay nganong wa magtagad pagtan-aw unsay nahitabo sa unahan sa linyang akong giapilan.

          Ang among kahera labihan kamapahiyumon. Maya ang iyang panagway nga mohangop sa pumapalit sa di pa kuwentahon pilay ilang bayranan ug makigsulti na sab siya nila sa di pa manukli.

          Di ang iyang maayong batasan ang nakahasol nako. Kon dili ang iyang kahinay pag-atiman sa mga pumapalit. Samtang nakaseguro kong tam-is kaayo siyang motimbaya og "Merry Christmas," dugay kaayong makalihok ang kanunay lang maungot namong linya.

               -o0o-

          Wa katabang sa among kawsa nga wa siyay bagger. Human siya manukli, siya ra say moputos sa mga pinalit. Nagkuwang bang mga kawani? O tihik lang ang management? O daghan lang ang nipalta? O mas daghan lang gyong shoppers maong gipasagdan ang among kahera nga siya rang usa?

          Ang ubang kahera, gawas nga mas paspas, duna pa gyoy pares nga bagger. Apan mug-ot ang ilang mga dagway. Kon ikay pumapalit, unsay imong palabihon: Ang kahera nga mapahiyumon apan langayan; o ang paspas apan di kamaong motimbaya?

               -o0o-

          Kon napuno sa diwa sa pasko ang imong kasingkasing, makapasaylo ka sa kalangay. Apan kon sama ka nako nga napasaran na sa paniudto, tingali palabihon sab nimong nagmug-ot.

          Dihang ako nang turno ang pagbayad, nawa sa tam-is nga pahiyom sa kahera ang tanan nakong kahimangod. Hastang akong gutom. Salamat sa iyang pagtimbaya nako, nakaamgo ko sa kaabunda sa akong nadawat nga mga grasya. Labi na dihang nakakita sa mga bata ug ilang mga ginikanan sa gawas sa mall nga nanaygon. Sa kaluya sa ilang bayhon, klarong wa pay paniudto. Ug sa kabugnaw sa reaksiyon sa mga pumapalit sa ilang panaygon, dako ang kahigayonan nga, sama sa ubang mga adlaw sa tuig, gutom, mingaw ug masulub-on lang gihapon ang ilang pasko. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 23, 2007

          LUBAD ANG HOUSE     

 

          Ang 72 anyos na nga Armadong Kusog sa Pilipinas maoy usa sa labing nagusbat sa determinadong mga maniobra ni Pres. Arroyo pagpabilin sa gahom.   Si AFP Chief Hermogenes Esperon usa sa mga heneral nga gilambigit Hello Garci tapes sa pagtikas sa piniliay sa Mindanao.  Inay susihon ang nahimo niyang posibleng kalapasan sa balaod gidudahan nga ang iyang dakong papel sa piniliay maoy usa sa mga hinungdan nganong gitudlo siya sa mapasalamatong Arroyo sa labing taas nga katungdanan sa military.

          Ang pamunoan ni Esperon wa kaiban sa diskontento sa batan-ong mga opisyal sa militar nga daan nang nagprotesta sa nangaging mga liderato nga gilambigit sa minilyon ka pesos nga mga kahiwian.   Apan ang iyang lunod-patay nga pagpaluyo ni Arroyo maoy usa sa nakabaraw sa mga pagsuway pagsakmit sa kagamhanan.

-o0o-

          Nakugang ang tanang hingtungdan sa talagsaong salida sa mga kongresista sa pagtuki sa gisugyot nga nasudnong budget alang sa 2008:   Gawas nga paspas nilang napasar ang P1.2 trilyones nga budget, gilaslasan nila og P17 bilyones ang gahin sa Malakanyang pagbayad sa langyawng utang ug gibalhin ngadto sa mas dinaliang mga panginahanglan.

          Ang progresibong lakang sa mga kongresista, nga nisunod sa maisugong pagsaway ni Kongresista Edcel Lagman sa way paghunahuna nga paggahin sa labing dakong pahat sa budget alang sa langyawng utang, nakapauwaw sa mga senador.   Kinsa nagdumili pag-iban sa gahin sa debt servicing bisan sa dakong pagtidlom sa dolyar atubangan sa peso.

          Apan wa pa gani matapos ang tuig, nitumaw ang tinuod nga bulok sa House.   Human nipasidaan og veto si Arroyo, nilubad ang mga kongresista ug nideklarar sa ilang bag-ong tinguha pagpasar sa budget nga labing madawat sa Malakanyang.

-o0o-

          Taphaw ang panalipod ni House Speaker de Venecia sa eskandaluso niyang paghatag og P200,000 nga Christmas bonus alang sa matag usa sa 241 ka mga kongresista.   Ang pagpatin-aw nga ang dakong bonus alang diay sa mga kawani sa House maoy pag-insulto sa kaligdong sa nasud ug sa katawhan.

          Kon tinuod nga alang ni Juan ang bonus, nganong didto man niya ihatag ni Pedro?   Gawas pa, wa mabantog ang mga kongresista sa kaandam pagpakigsawo sa ubang mga tawo sa kuwartang nasud na sa ilang mga bolsa.

-o0o-

          Ang nahiagoman sa magpapatigayong si Benson Chua sa mga ahente sa NBI nga iyang gipasanginlang nikulata ug niposas niya sa ganghaan sa bay nga iyang giabangan sa Sto. Niño Village sa Banilad, Dakbayan sa Sugbo, makapakugang tungod sa labihang kabangis.   Nakapabanhaw ni sa kahadlok sa ahensiya kansang mga ahente way kukaluoy nga nirakrak sa inosenteng mga kawani sa Plantation Bay nga ilang nasaypang mga durugista.

          Kon ilang napanamastamasan ang usa ka dakong negosyante sama ni Chua, unsaon man pagpanagang sa ordinaryong mga molupyo sa santako sa ahensiyang gitahasan unta pagpanalipod nila?   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 21, 2007

          PORK NI GLO

 

          Ang nabisto nga P30 bilyones nga pork barrel ni Pres. Arroyo nga gisukip sa nasudnong budget alang sa sunod tuig maoy labing uwahing timailhan unsa siya ka-desperada nga magpabilin sa gahom.   O, kon tuohan ang mga pasangil batok niya, unsa siya kahakog pagpaburot sa iyang bolsa.  Kay kon makalusot, ang nagbuntaog nga pundo mahimo niyang gastuhon sa bisan unsang katuyoan, sa way pagpakita og mga resibo ni pagsumiter og mga dokumento ngadto sa Commission on Audit (COA).

          May sukaranan ang kahadlok nga ang P30 bilyones gamiton pagpug-ok inay pagpalambo sa katawhan.   Ang P200 milyones nga tinuig nga pork barrel sa matag senador ug ang P70 milyones sa matag kongresista, nga gidudahang tinubdan sa minilyon ka pesos nga komisyon sa mga proyekto nga ilang pasiugdahan, wa ra sa kumingking sa labing tambok sa tanang pork nga gilaming ni Arroyo.

-o0o-

          Salamat sa dunot nga panig-ingnan ni Arroyo, natakdan na ang kinatibuk-an sa burukrasya.   Ang iyang way pupanagana nga paggamit sa atong mga buhis sa bisan unsang katuyoan nakapadasig sa mga haligi sa iyang gabinete, ubang mga ahensiya, mga lalawigan, mga dakbayan ug kabarangayan sa pagtiti sab sa tanang kahigayonan nga mabolsa ang kabahin kon di man ang kinatibuk-an nga gahin alang sa tinarung untang mga proyekto.

          Tukma ang paniid sa atong katiguwangan nga ang labing dakong kalainan sa pangurakot sa diktadurang Marcos ug sa mga lider nga nisunod niya mao nga sa panahong Marcos natingob ang kawat sa Malakanyang apan dihang nalibkas nang balaod militar nikatay nang kagaw sa mga kiriwan ngadto sa labing ubos nga mga buhatan sa labing hilit nga kabarangayan.

          Apan may sukaranan sang lab-as nga pasidaan:   Nga kon way makabaraw ni Arroyo, ang mahibilin alang sa gagmayng mga politiko mao na lang ang mamisik sa higante niyang baling sa palasyo.

-o0o-

          Makalahutay bang oposisyon nga mga senador pagbabag sa gisugyot nga P1.2 trilyones nga budget sa 2008 hangtod nga matangtang nang makalilisang nga pork barrel ni Arroyo?   Palabihon bang Senate President Manny Villar ang sayo nga pagpasar sa nasudnong budget bisan sa nabantang nga naghitinghiting nga tambok sa pagpahimus?

          Nakapasamot sa eskandalo sa pork barrel ni Arroyo mao ang pasalig sa Malakanyang nga ma-balanse nang budget sa di pa siya mokanaog sa 2010.   Aron pagkab-ot ini, angay untang laslasan ang gasto sa kagamhanan, labi nang pork barrel ug ubang pagwaldas-waldas.  Apan di makatugot si Arroyo ug iyang mga alyado nga maibanan ang ilang sibot.

Maong sa lakang nga lisod hitupngan ang kapintas gilaslasan ni Arroyo ang daginuton nang daan nga gahin alang sa batakang mga panginahanglan sa kinabag-an sa katawhan.   Nga naatol lang nga mao say nagtukaw ug nagpadusingot sa mga buhis nga ilang gitabangan ug giilogan sa paggasto.  [30]   leo_lastimosa@abs-cbn.com