Arangkada for September 21, 2007

          SAKIT NI JUAN

 

          Si Juan ganahang magbisikleta.  Ibog kaayo sa iyang kumpare nga hiyak nag tiyan ug luto nag panit tungod sa pamisikleta.  Namalit siya sa tanang gikinahanglan:  Helmet, sapatos, goggles, cycling tights, sudlanan sa tubig, bawonanan sa pagkaon ug laing kaliboan ug usa ka mga butang.  Nananghid nag usa ka semana nga bakasyon sa trabaho.  Nanamilit nang daan sa iyang asawa ug mga anak.   Hingpit nang pangandam sa pamisikleta libot sa tibuok lalawigan sa Sugbo.

          Sa adlaw sa iyang paggikan, si Juan sayo nga nimata.  Kabiba ang tanang panginahanglan, dasig nga nigawas sa ilang bay.   Diha pa kabantay sa gamayng kakulian:  Wa diay siyang kapalit og bisikleta.

                   -o0o-

          Nangawot sa ulo si Juan.  Nakapanlingo sa iyang kayam-angan.  Di ni maoy una niyang bulilyaso.  Nabawo sang bakasyon sa ilang pamilya sa niaging tuig kay gawas nga nakalimot pagpananghid sa kompaniya may klase pa diayng mga bata.   Sa niaging buwan, nanghagad sa tibuok niyang barkada ngadto sa ilang kinaham nga kan-anan---nga dugay na diayng nasera.  

          Sagdi na lang si Juan.   Kay iya ra mang kuwarta ug panahon ang nausik.  Iyang pamilya ray nahasol.  Apan ang iyang kayam-angan maoy sakit sa mga buhatan sa kagamhanan.  Ang ilang giusikan di lang ang kuwarta ni Juan.  Kon dili ang buhis natong tanan.

                   -o0o-

          Usa sa naliwat ni Juan mao ang DPWH.   Giaprobahan ang plano pagpalapad sa usa ka bahin sa dan Escario.  Gipamalit ang pribadong mga luna sa daplin aron mahimo nang upat ka lanes ang dan.   Giguba ang pulido pa unta kaayong aspalto.  Apan wa diay igo pundo pagpalapad sa dan.  Maong giusab na lang ang ngan sa proyekto---gikan sa road widening, kalit lang nahimong road concreting.

          Di nang kapasabot ang DPWH nganong gisugdan ang proyekto nga wa man diay igong pundo.   Wa na sang katubag nganong ang pribadong mga luna, bisan nabayran na sa tag-P15 mil matag metro cuadrado, padayon pang gigamit sa mga tag-iya.   Wa gani kahunahuna pagpangayog pasaylo sa mga motorista nga nabara ug naglibutlibot tungod sa rerouting nga wa diay kapuslanan.  Liwat gyong Juan.

                   -o0o-

          Apan ang DPWH wa mag-inusara.

          Ang BFAD nagsaulog kay nagahinan na gyod og kuwarta ang pagtukod sa ilang laboratoryo sa Sugbo.  Aron nga ang laboratory examinations sa rehiyon di na kinahanglang iapil sa taas nga pila sa laboratoryo sa Manila.

          Tuod man, paspas nga natukod ang building atbang sa ABS-CBN sa Jagobiao, Mandaue City.  Gidungan sab pagbansay ang mga kawani.  Pagkahuman sa building ug sa training, may nitumaw nga gamayng kuwang:   Nakalimtan pagpalit ang kahimanan sa laboratoryo.  Maong hangtod karon siyam-siyaman lang gihapon og paabot ang mga Sugbuanon kanus-a mahuman ang pakisusi sa BFAD unsa kalimpiyo sa ilang pagkaon ug kaluwas sa ilang tambal.  Haskang Juana gyod!  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for September 20, 2007

          TALAW ANG OMBUDSMAN

 

          Sukwahi sa gipahibawo sa mga imbestigador sa Visayas Ombudsman nga nakabuylo nang ilang pakisusi sa mga pasangil sa kahiwian sa pagtukod sa CICC, si Visayas Ombudsman Pelagio Apostol niangkon nga magpaabot una sila sa special audit sa COA.   Makapasamot ni sa pagduda nga nibahag nang ikog sa Ombudsman sa pagpadayong pag-imbestigar sa CICC ug ubang mga proyekto sa niaging 12^th Asean Summit tungod sa kadagko ug sa kagamhanan ug sa kamaginukdanon sa mga nahilambigit ang ilang pagtahan sa kaso nga unang gisang-at ngadto nila pila na ka buwan ang nilabay ngadto sa ahensiya nga mao pay pagsugod pagpangimbestigar.

          Lisod sabton sa Sugbuanong mga magbubuhis nganong samtang morang kilat ang kapaspas sa Ombudsman pagsusi sa nahaunang mga expose ni Crisologo Saavedra sa surveillance cameras ug decorative lampposts, mora nang linakwan sa umang ang gikusgon sa ilang imbestigasyon karon sa CICC.

-o0o-

          Nabisto ang makalilisang nga overprice sa deco lamps dihang gigamit sa Ombudsman ang iyang gahom pagsupina sa tanang mga dokumento sa transaksiyon gikan sa DPWH ug sa Bureau of Customs.   Makalibog nganong hangtod karon, unom ka buwan na human nagsugod sa ilang pakisusi, atubangan sa sibaw nga awhag sa matinud-anong kuwentada ug sa hugtanong pagdumili ni Gobernador Gwen Garcia pagpakita sa mga dokumento sa CICC ngadto sa mga magbubuhis, nga nagduda sa nag-usab-usab nga mga numero nga iyang giluwatan sa kinatibuk-ang gasto sa proyekto, wa pa gihapon silang kapangayo (kon di man gyod silang kapangahas pagsupina) sa bidding documents ug ubang papeles gikan sa Kapitolyo.

          Nahudlat ba gyod sila sa mga kaso nga gipasaka ni Garcia?   O tinuod nga napawong nang kadasig human napakyas si Ombudsman Director Virginia Palanca-Santiago pagkuha sa iyang gitinguha nga promosyon?

-o0o-

          Ug unsa man kakasaligan sa COA?   Human ikiha dinhi sa Sugbo ang ilang kaubanan sa Manila nga nangisog pagbaraw sa mga transaksiyon ni GSIS Pres. Winston Garcia, mangahas pa kaha pagsungasong sa maguwang nga wa igdungog nga managana paghasol sa iyang mga abogado?

          Tungod sa nitumaw nga kamapanagan-on sa Ombudsman ug COA, mahisama na ba lang ang CICC sa nangaging mga pasangil sa kahiwian----lawalawaan sa suok hangtod nga hingpit na lang makalimtan?

-o0o-

          Angayng manginlabot nang katawhan.   Inay motak-om ug moitsa sa puti nga toalya.  Ang ilang pagtingog dakog matampo aron di matabla ning kasoha.

            Ang way kutat nilang pagpakabana makapaisog sa mga imbestigador sa Ombudsman ug COA pagtuman sa ilang trabaho.  Busa makasungasong na sa panghasi sa naigo sa imbestigasyon nga dagkong mga opisyal sa kagamhanan.   Nga hinaot pa untang abton nag kahadlok, kay di na man gyod kaha madutlan sa kauwaw, sa padayong paggamit sa ilang gahom ug influencia pagsabotahe sa bisan unsang pakisusi sa mga transaksiyon nga gidudahang nakapaburot sa ilang pribadong mga pitaka.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for September 19, 2007

        HAGWA SA GAHOM 

 

          Tungod sa makapakugang nga paglambigit ni Jose de Venecia III, anak ni House Speaker Jose de Venecia, sa bana ni Pres. Arroyo nga si First Gentleman Mike Arroyo sa kontrobersiyal nga transaksiyon sa $329 milyones nga kontrata sa National Broadband Network (NBN) tali sa Malakanyang ug sa ZTE Corp. sa China, di mabasol ang mga kaatbang ni Pres. Arroyo, human napakyas sa makadaghang higayon ang tanang nangaging mga pagsuway pagpalagpot niya sa gahom, nga magdamgo na sab sa mosunod:

·         Nga ang Malakanyang mosumbalik pinaagi sa pagpalagpot ni de Venecia ug mopahimutang sa iyang higpit nga karibal nga si Kongresista Pablo Garcia isip bag-ong speaker sa House;

·         Nga si de Venecia di sab mangiyugpos lang ug sayon kaayong motigom sa gidaghanon sa mga kongresista nga gikinahanglan pag-impeach ni Pres. Arroyo; ug, mao ni labing tam-is nga bahin sa ilang damgo

·         Nga kilawon si Arroyo sa mayoriya sa Senado nga dugay nang naglungutlungot pagkunis-kunis niya sukad pa sa pag-ulbo sa Hello Garci scandal duha na ka tuig ang nilabay.

-o0o-

          Apan si Pres. Arroyo, kansang lapad nga kinaadman sa kasaysayan sa politikanhong mga maniobra, apil nang malampusong mga paagi sa pagbuakbuak sa nagkalainlaing hut-ong sa katilingban ug pagpilde sa bisan unsang mga paningkamot paghiusa nila, may nahibilin pang mga alas:

·         Sayon rang dauton ang kaligdong ni de Venecia III pinaagi sa pagpaburot sa anggulo nga gigamit ang ngan sa iyang amahan aron pagpalusot sa iyang transaksiyon batok sa ZTE ug sa nangagi pa niyang mga kontrata;

·         Dali rang pahilumon si de Venecia pinaagi sa paghatag sa iyang anak og laing duwaan aron nga di na lang manghilabot sa last "hurrah" ni Comelec Chairman Benjamin Abalos;

·         Si de Venecia seguristang dako busa sigehan lang og pahinumdom nga imposibleng dawaton siya sa mga lider sa oposisyon aron makumbinser nga politikanhong paghikog ang iyang pagbiya sa administrasyon kay inay mahimong primero ministro ang labing taas nga makab-ot mao lang ang pagka ordinaryong senador; ug

·         Sa di pa ma-impeach si Arroyo, magkabulingit una si de Venecia sa gipasangil ni Garcia nga mga raket niya sa House ug sa giingong behest loans niya atol sa diktadurang Marcos.

-o0o-

        Ug busa, sa makausa pa, ang katawhan makasaksi na sab sa hagwaay sa mga nagtungkawo sa gahom.  Kansang paggawong sa kagamhanan matay-og lang matag karon ug unya kon di matarung pagkabahin ang atong nasudnong katigayonan.

        Mailisan lang ang mga tagduma kon dako na gyod kaayo ang haw-an ug lisod nang hiluton ang panagsungi.  Apan, sama sa naandan, ang mga dagway ra gihapoy mausab.  Ug magpadayon lang gihapon ang way kinutoban nga pagpaburot sa gahom ug pagpahimus sa wa pa gyod magkahiusa nga kinabag-an sa katawhan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com  

Arangkada for September 18, 2007

          HADLOK SA KAHAYAG

 

          Ang padayong pagdupa ni Pres. Arroyo sa mga sakop sa iyang gabinete ug sa ubang suod niyang mga opisyal nga gipatawag sa Kongreso aron makahatag og katin-awan sa gikuwestiyon nga mga transaksiyon nga iyang gisudlan di lang makapasamot sa pagduda nga duna siyay gitagoan kon dili momatuod pa gyod, sa makausa pa, nga wa siyay pagtahud sa demokratikanhong mga institusyon sa nasud.  Gibasura na sa Korte Suprema ang kamandoan ni Arroyo pagpatak-om sa iyang mga opisyal.  Apan wa ning kapugong sa iyang paugat pagtago sa mga detalye sa mga transaksiyon nga gikahadlokang nahisama sa nangaging mga kahiwian nga hangtod karon wa gihapon matarung pagpatin-aw sa iyang pamunoan.

          Kon mao, motahan na ba lang tang tanan?   Nga magpabiling misteryo hangtod sa hangtod ang fertilizer ug ZTE scandals, sama sa gituohang lapad nga tikas sa 2004 elections nga gi-detalye sa Hello Garci tapes?

-o0o-

          Apan ning higayona may lain tang paninglan.  Kon mosugot lang gihapon ang House ug ang Senado nga isnabon sa Malakanyang ang ilang mga supina, magduda na ta asa ang tinuod nga pusta nilang Senate Pres. Manuel Villar ug House Speaker Jose de Venecia.   Kon mapakyas lang gihapon pagpatigbabaw sa gahom sa Kongreso sa matinud-anong pagsubli sa mga transaksiyon ni Arroyo, silang Villar ug de Venecia mapamatud-an nang kakonsabo sa lapad nga maniobra pagpabilin nga paglubong sa nasud ug sa katawhan sa ataon nga kangitngit.

          Nihulga na silang Villar ug de Venecia pagpabilanggo sa mga sakop sa gabinete ug ubang mga opisyal sa administrasyon nga di motubag sa ilang mga pangutana.  Samang hulga ilang giluwatan sa niaging 13th Congress apan wa mapatuman.  Hinaot nga mas isog na sila ning higayona.  Bisan tungod na lang sa ambisyon ni Villar nga mag-presidente sa 2010 ug sa pagtiyabaw sa anak ni de Venecia nga usa siya sa naligsan giingong pagpalusot ni Comelec Chairman Benjamin Abalos ug sa Malakanyang sa ZTE deal.

-o0o-

          Ang laing katalagman mao nga nanakod nang paugat ni Arroyo sa iyang mga alyado sa politika.   Sama sa ilang amo, ang lokal nga mga opisyal gawas nga nagpakabuta-bungol na lang sab sa lehitimong mga awhag sa mga magbubuhis sa matinud-anong kuwentada sa ilang mga proyekto nanggukod pa gyod sa mga nangahas pagpahinumdom sa ilang gimbuhaton.

          Magpabilin ba lang ang katawhan nga mangiyugpos ug magtan-aw sa pagyatak sa mga namunoan sa ilang obligasyon pagpahibawo sa katawhan giunsa paggasto ang ilang buhis ug sa katungod sa mga magbubuhis sa pagpakisayod?   O sa makausa pa, atubangan sa nitumaw nga kainutil sa hingtungdang mga institusyon pagtuman sa ilang tahas pagpapanalipod ug pagpatigbabaw sa interes sa kinabag-an, sa hiniusang pagtingog ug paglihok, mogamit sa di mapiog nilang gahom pagpabarug sa ilang katungod ug kaligdong.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for September 17, 2007

        KALUOY NI LIU

 

         Kaluoy ni Bernard Liu.  Tungod sa iyang pagbarug batok sa iyang kanhi mga amo, nga dugay nang gipasanginlan nga drug lords sa Sugbo, nagusbat ang iyang kinabuhi.  Gipasakaan siya og kaso tungod sa iyang giangkon nga kalambigitan sa giingong pagpayuhot og shabu sa managsuong Peter ug Wellington Lim gikan sa Hong Kong paingon sa Sugbo.  Tungod sa kaso, nabilanggo siya ug nawad-an og panginabuhi.

        Bisan karon nga gibasura na sa hukmanan ang kaso batok niya, si Liu nagpabilin nga nameligro.  Nakakita ang kapolisan og sukaranan sa kahadlok nga patyon sab sama sa iyang kauban nga si Ananias Dy, kanhi bodyguard sa mga Lim nga samang Liu nipasangil sab nilang drug lords, nga gihatagan dayon siya og police escorts samtang gipatago una sa PDEA.

        Kaluoy ni Liu.  Ang damgo pag-angkon og mas maayong kinabuhi human nilingkawas sa mga kuko sa mga Lim mahimong hingpit na gyong mapusgay.

-o0o-

        Makaluluoy sang kampanya batok sa mga sindikato sa ilegal nga drugas ug sa mas lapad nga kampanya batok sa kahiwian sa sud ug sa gawas sa kagamhanan.  Kinsa pa man karoy mangahas pagbarug ug pagbutyag sa mga krimen nga ilang nasaksihan o naapilan human ning pait nga gidangatan ni Liu?  Kon bisan ang parliamentary immunity sa mga saksi sa Kongreso wa kasagang sa pagpanghasi nga nahiagoman ni Liu, kinsa pa may mangisog pagsunod sa iyang tunob?

        Si Crisologo Saavedra na lang tingali.  Apan tan-awa unsa say iyang gidangatan.  Gisunggal ni Gobernador Gwen Garcia ang iyang pribadong patigayon pinaagi sa pagpasangil niya nga nakalapas sa balaod sa pamuo human niya ibisto ang giingong overpricing ug ubang mga anomaliya sa pagtukod sa CICC.  Sa kadagko sa gahom, katigayonan ug influencia nga gihuptan sa ilang mga kaatbang, way masina sa nahimutangan karon nilang Liu ug Saavedra.

        Nakapait kay ang sistema sa hustisya ning nasura napamatud-an nga inutil sa pagpanalipod nila

-o0o-

        Si Kongresista Antonio Cuenco ug ang ubang mga sakop sa House Committee on Dangerous Drugs nga nipuga pag-ayo sa mga testimoniya nilang Liu ug Dy batok sa mga Lim wa kasagang sa mga bala nga nitapos sa kinabuhi ni Dy ni sa mga kaso nga nibalhog ni Liu sa bilanggoan.  Nagpabaya ba lang ang mga politiko?  O wa gyoy mahimo ang mga institusyon pagpanalipod sa mga tawo sama nilang Dy ug Liu?

        Si Saavedra, lahi nilang Dy ug Liu, may katakos pagpanalipod sa iyang kaugalingon.  Apan hangtod kanus-a siyang makalahutay?  Ang Visayas Ombudsman, human nakapahimus sa daghang headlines sa mga exposes ni Saavedra, karon mora nang gisilian matag higayon nga pangumustahon sa mga sakop sa media sa mga eskandalo sa niaging Asean Summit nga ilang giimbestigar.

        Makabasol ka ba sa masa nga dugay rang nakumbinser nga natsambahan lang si Erap?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for September 16, 2007

       KATUNGOD PAGPAKISAYOD

 

       Ang katungod sa katawhan pagpakisayod gipatigbabaw sa Korte Suprema sa pagtugot sa KBP paghimo og live coverage sa pagpakanaog sa Sandiganbayan sa hukom sa mga kaso ni kanhi presidente Joseph Estrada.  Ang pagsukwahi sa labawng hukmanan sa managsamang baruganan sa Sandigan ug Malakanyang, nga pulos nahadlok nga ang live coverage makapainit sa mga dumadapig ni Estrada ug makasugnib sa kaguliyang, gihangop sa kinabag-an nga nakumbinser sa mas lig-ong argumento nga mapatigbabaw ang mas dakong kaayuhan alang sa mas daghan kon isibya nga buhi ang makasaysayanong kalihokan.

        Ang kaandam sa katawhan pagpaminaw sa tulo ngadto sa upat ka takna nga pagbasa sa gatosan ka pahina nga hukom sa mga kasong plunder ug perjury nabawo dihang ang mga abogado ni Erap, sukwahi sa pangandoy sa sinumbong pila ka adlaw sa wa pang husay, niawhag sa Sandigan nga ang "dispositive portion" ray basahon.  Maong nabasa ang mga hukom sud lang sa lima ka gutlo.  Naluwas ang kinabag-an sa gikahadlokang tunga sa adlaw nga kapuol, kalaay ug panghuy-ab.  Apan nahikawan sab sa talagsaong kahigayonan nga direktang makasaksi giunsa paghusay ang mga pasangil batok ni Estrada ug unsay mga sukaranan sa pag-absuwelto ug pagkonbikto niya.

-o0o-

        Ning pagsugod sa Press Freedom Week, ug aron pagpahinumdom sa mga tagduma sa kagamhanan nga ang katungod pagpakisayod kinahanglang tahuron sa tanang higayon, ug di lang sa mga adlaw nga ganahan silang magpa-guwapo ug magpa-guwapa sa media, mangahas ko pagkutlo sa mga balaod nga nanalipod sa maong katungod:

·         Una, ang Section 7 sa Bill of Rights sa 1987 Constitution:  The right of the people to information on matters of public concern shall be recognized. Access to official records, and to documents and papers pertaining to official acts, transactions, or decisions, as well as to government research data used as basis for policy development, shall be afforded the citizen, subject to such limitations as may be provided by law; ug

·         Ikaduha, ang Rule 4 sa Code of Conduct and Ethical Standards (RA 6713):  It is the responsibility of heads of departments, offices and agencies to establish measures and standards that will ensure transparency of and openness in public transactions in their respective offices, such as biddings, purchases, other internal transactions, including contracts, status of projects, and all other matters involving public interest.  They shall establish information systems that will inform the public of the following: (a) policies, rules, and procedures; (b) work programs, projects, and performance targets; (c) performance reports; and (d) all other documents as may hereafter be classified as public information.  Such information shall be utilized solely for the purpose of informing the public of such policies, programs and accomplishment, and not to build the public image of any official or employee or to advance his own personal interest.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for September 15, 2007

          SUNOD NI ERAP

 

          Uban ang deputation gikan ni Ombudsman Merceditas Gutierrez, ang mga magpapatigayon sa Mactan human nagsugod na pagtambong sa mga subasta sa dagkong proyekto sa kagamhanan mosaksi na sab sa mga sesyon sa lokal nga mga bay balaoranan.   Matod ni Efrain Pelaez, founding president sa Mactan Island Chamber of Commerce and Industry, nauyonan nila nga mas maayong bantayan nang daan giunsa paghukngay sa lokal nga mga opisyal ang mga proyekto nga ilang gahinan og kuwarta.

          Nga gidasonan ni Darryl Estrada sa Dilaab Movement human nakatambong sa subasta sa kontrobersiyal nga flyover project sa Banilad.  Naglibog siya nganong dako kaayong tidlom sa nidaog nga kontraktor kon itandi sa presyong gitakda sa DPWH.   Matod ni Estrada mas maayo kon paapilon nang daan ang NGOs sa pre-procurement stage aron makasubay sa tibuok transaksiyon.

-o0o-

          Silang Pelaez, Estrada ug ubang mga dinapit sa Kapamilya Media Forum nagkauyon nga duna pay dagkong isda nga makonbikto sunod ni kanhi presidente Joseph Estrada.   Matod ni Atty. Briccio Boholst, presidente sa IBP Cebu City Chapter, mas madasig nang mga kampanya batok sa pangurakot karong napamatud-an nang takos diay ang atong sistema sa hustisya pagbilanggo ug pagkonbikto sa usa ka kanhi presidente.

          Sa iyang bahin, si Crisologo Saavedra, ang nagbisto sa dagkong anomaliya sa mga proyekto sa niaging Asean Summit, nitataw nga makumbinser lang ang katawhan sa kamakiangayon sa mga hukmanan kon may makonbikto sang mga alyado ni Pres. Arroyo.  Si Edward Ligas, kanhi komisyonado sa PCUP sa pamunoang Erap, nisugyot nga tinud-on na pagsusi ang mga pasangil sa pagpangawkaw batok nilang Joc-Joc Bolante (fertilizer scam), Mike Arroyo (smuggling), Mikey Arroyo (jueteng), Benjamin Abalos (ZTE) ug lokal nga mga opisyal sama nilang Gobernador Gwen Garcia (CICC) ug kanhi mayor Teddy Ouano ug Mayor Boy Radaza (deco lamps).

-o0o-

          Si Pelaez nipasangil nga nanghasi na si Radaza batok niya ug kaubanan.  Apan di ni makapabugnaw sa ilang pagsusi sa mga transaksiyon ni Radaza ug ubang opisyal.   Masaligon siyang tungod sa ilang panaghugpong di nang kasayun-sayon si Radaza pag-apiki nila.

          Si Saavedra niangkon nga ang lapad nga suporta sa mga Sugbuanon maoy nakapadasig niya pagbisto sa kahiwian sa higante niyang mga kaatbang.  Samtang si Boholst, nga mao say Mandaue City administrator, nipasalig nga ipatigbabaw nilang kaligdong sa mga transaksiyon bahala nag mosangpot sa kapildehan sa piniliay sa 2010.

-o0o-

          Si Estrada nipasabot nga ang nahitabo ni Erap mao say nahitabo sa katawhan.  Kinsa iyang gihulagway nga nakonbikto sab sa tumang kakabos tungod sa ilang pagpasagad pagpili ug pagpabaya sa kahiwian sa ilang mga lider.

          Samtang si Ligas niingon nga lisod kumbinsihon ang masa sa kaligdong sa sistema kay nagpabilin silang kabos bisan kinsay nagtungkawo sa gahom.  Labi nang pipila sa nangampanya batok sa pangurakot nakapanuburno sab sa nangagi nilang mga transaksiyon.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for September 14, 2007

       BAHA UG LAMOK

Ang duha ka sunudsunod nga basa nga mga adlaw sa Sugbo nagpahinumdom nato nga ang pag-awas sa mga sapa  matag higayon nga mobunok ang uwan nagpabiling dakong hulga sa mga Sugbuanon.  Ang kainutil sa lokal ug nasudnong mga opisyal pagsulbad sa suliran gitabonan sa ilang lusot nga tagsa ra tang mahiagom og mga uwan nga talagsaon ang gikusgon.  Bahala na kon matag tuig na tang makasugat og uwan nga talagsaon ang gikusgon ug nga matag higayon may mabanlas nga kabalayan, may mangaguba nga kabtangan ug may makalas nga mga kinabuhi.

Lain nilang lusot mao ang pagpasangil sa mga molupyo nga mao ra say hinungdan sa baha tungod sa pataka lang nga paglabay sa ilang basura.  Bahala na kon ang kagamhanan maoy napakyas sa pagbadlong sa pipila nga hugawan aron pagpanalipod sa kinabag-an nga nagbinuotan.

-o0o-

        Matag banlas sa makalilisang nga baha, ang kinaham nga pagarpar sa mga politiko mao dayon ang pagsaad nga hawanan nang mga sapa gikan sa mga molupyo.  Aron nga di maalihan ang tubig ug, labaw sa tanan, di mameligro ang mga hingtungdan.  Apan pila na lang ka katuigan ang nangligid, ang pasalig nagpabiling wa matuman:

·         Ang lokal nga mga opisyal, sa mga dakbayan, kalungsoran ug kabaranggayan, pulos way kaisog sa pagpugos sa pagpabakwet sa mga molupyo nga gitan-aw isip mga botante inay mga pamilya nga luwasunon gikan sa katalagman; ug

·         Bisan pa og kunsaran sila og political will, hunahuna lang gihapoy magdako kay hangtod karon wa pa man silang kakita og tarung nga relocation site alang sa kaliboan ka mga pamilya nga maapektahan.

-o0o-

        Bisan sa sublisubli nga pasidaan sa DOH nga mograbe pang dengue kay tinguwan pang umaabot nga mga buwan, ang atong lokal nga mga opisyal padayong natarantar sa kalit nga paglayat sa gidaghanon sa ilang mga molupyo nga na-ospital ug nangamatay sa sakit.  Sama sa naandan, naghuwat silang kilatan una nanguros.  Maong ang ilang tubag sa katalagman, sama sa naandan, wa sab magkadimao.

        Ang kinaham dayon nilang tubag sa dengue mao ang fogging operations.  Bisan gitambagan na nga di ni epektibo kay ang mga lamok nga may dengue igo lang mamalhin sa kasilinganang mga dapit aron paglikay sa aso.  May sukaranan ang pagduda nga dagkong komisyon maoy nakaaghat sa lokal nga mga opisyal pagpamugos ning binuang nga kalihokan.

-o0o-

        Si Barangay Kapitan Dodong Cabangca sa Bulacao, Cebu City, nga usa sa giilang dengue hotspots, nagpakitambag sa City Health unsay iyang buhaton.  Matod ni Cabangca gipapalit siya og kemikal nga i-spray batok sa mga lamok nga manglupad.

        Ang kemikal, matod ni Cabangca, di luwas alang sa tawo busa di magamit sud sa bay.  Angayng pahinumdoman si Cabangca ug ubang opisyal sa barangay nga wa pay na-imbentong kemikal nga makaapas sa mga lamok nga manglupad.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com